Η πυκνότητα κατοίκησης στα αστικά κέντρα αναμένεται να συνεχίσει να αυξάνει με ταχείς ρυθμούς τα επόμενα χρόνια. Ποιά θα θέλαμε να είναι η μορφή, η λειτουργία και η ποιότητα ζωής των πυκνοδομημένων αστικών γειτονιών; Ένα εγκατελειμμένο οικοδομικό τετράγωνο στο κέντρο της πόλης του Dallas, απέναντι από το δημαρχείο, όπου σήμερα λειτουργεί υπαίθριο πάρκινγκ σύντομα θα μεταμορφωθεί σε ένα εξελιγμένο μοντέλο βιώσιμης αστικής ανάπτυξης, ως αποτέλεσμα διεθνούς αρχιτεκτονικού διαγωνισμού.
Ο διεθνής αρχιτεκτονικός διαγωνισμός Re:Vision DALLAS, του οποίου τα αποτελέσματα δημοσιεύθηκαν πριν από λίγες μέρες, οργανώθηκε από τον οργανισμό Urban Re:Vision και το Δήμο του Dallas (μέσω της δημοτικής επιχείρησης Central Dallas Community Development Corporation (CDC)),ως μέρος ενός ευρύτερου προγράμματος αναπλάσεων της πόλης.
URBAN RE:VISION: Πρωτοβουλία για το σχεδιασμό ενός “πρωτοτύπου” πρωτοποριακής, βιώσιμης κοινότητας. Μέρος της διαδικασίας αποτελούν μια σειρά από διαγωνισμούς (όπως αυτός του Re:Vision DALLAS) με νέες ιδέες και οράματα για το ανασχεδιασμό και την ανάπλαση του αστικού χώρου.
Η ιδέα του διαγωνισμού είναι η δημιουργία ενός ενεργειακά αυτόνομου αστικού οικοδομικού τετραγώνου που θα χρησιμοποιεί εξελιγμένες τεχνολογίες για την αξιοποίηση της ενέργειας από τον άνεμο, τον ήλιο και τη γεωθερμία, θα εξοικονομεί πόρους και νερό και θα ενισχύει τις κοινωνικές δομές. Θα αποτελεί ένα “πρωτότυπο” βιώσιμης αστικής κοινότητας, πρότυπο και για άλλες πόλεις.
Ο διαγωνισμός εστιάζει σε ένα οικοδομικό τετράγωνο καθώς αυτό θα λειτουργήσει ως “μικρόκοσμος” συστημάτων και συσχετισμών. Στη διαμόρφωσή του λαμβάνονται υπόψη προβλήματα και ιδέες που δε θα μπορούσαν να αντιμετωπιστούν ή να εκφραστούν με το σχεδιασμό ενός μεμονωμένου κτιρίου.
Παρακάτω παρουσιάζονται οι τρείς μελετες που προκρίθηκαν στο διαγωνισμό. Περισσότερες πληροφορίες και εικόνες υπάρχουν στην ιστοσελίδα του διαγωνισμού.
http://www.urbanrevision.com/competitions/revision-dallas
ENTANGLED BANK
Ομάδα μελέτης: Little (Charlotte, Noth Carolina)
Κάθε στοιχείο του φυσικού περιβάλλοντος (πτηνά, φυτά, χώμα…) ανήκει σε ένα δίκτυο αλληλεξάρτησης και επηρεάζει την ανάπτυξη των υπολοίπων. Μέσα στο δίκτυο διαγράφεται ο κύκλος της ζωής όπου κάθε τι γεννιέται και αναπτύσσεται. Η λογική αυτή χρησιμοποιείται από την ομάδα μελέτης τόσο στη μελέτη του κοινωνικού ιστού της πόλης του Dallas όσο και του “μικρόκοσμου” του οικοδομικού συγκροτήματος του διαγωνισμού.
Η βιωσιμότητα έχει χαρακτήρα περιβαλλοντικό, οικονομικό και κοινωνικό. Για την κοινότητα που θα δημιουργηθεί η ομάδα θεωρεί σημαντική στην αλληλουποστήριξη ώστε κάθε μέλος να επιβιώνει και να ευημερεί με τη βοήθεια των υπολοίπων. Δίνεται δηλαδή έμφαση στον κοινωνικό χαρακτήρα της βιωσιμότητας και όχι μόνο στην προστασία του φυσικού περιβάλλοντος.
Το δίκτυο της κοινότητας θα ενισχύει αυτούς που ευημερούν και θα στηρίζει αυτούς που δυσκολεύονται να επιβιώσουν. Η μελέτη αυτή ερευνά αρκετούς διαφορετικούς τρόπους εφαρμογής καινοτόμων στρατηγικών αειφορίας για το περιβάλλον και τους ανθρώπους ερευνώντας και τις αιτίες των προβλημάτων.
Προτείνεται ανάπτυξη μεικτών χρήσεων (κατοικία, εμπόριο, γραφεία και κοινωνικές υπηρεσίες) με στόχο το μοντέλο αυτής της κοινότητας – δικτύου να εξαπλωθεί και στην υπόλοιπη πόλη.
FORWARDING DALLAS
Ομάδα μελέτης: Atelier Data & MOOV
Ο κύκλος της φύσης λειτουργούσε ανέκαθεν και σήμερα αντιμετωπίζουμε την πρόκληση να συνεχίσει να λειτουργεί. Η εξέλιξη του πολιτισμού μας προσφέρει σήμερα μια σειρά από τεχνικές γνώσεις που μπορούν είτε να μας εξασφαλήσουν ή να μας στερήσουν άνετη και πολιτιστικά ανεπτυγμένη ποιότητα ζωής. Ο τρόπος που θα χρησιμοποιήσουμε αυτές τις γνώσεις θα κάνει δηλαδή τη διαφορά. Σε αυτή την πρόταση για το διαγωνισμό η ομάδα μελετά πως λειτουργούν οι φυσικές διεργασίες και τις αντιγράφει: ως ευρύτερη στρατηγική, ως τρόπους οργάνωσης του χώρου και ως μοντέλα για τις τεχνικές λύσεις που θα εφαρμοστούν στο νέο συγκρότημα.
Ως πρότυπο επιλέχθηκε μια πλαγιά ως ένα από τα πιο ποικιλότροπα συστήματα της φύσης. Ο χώρος οργανώνεται με σύνθετο τρόπο σαν ένα σύνολο από πεδιάδες, πλαγιές και υψώματα με στόχο την αξιοποίηση των ηλιακών κερδών, της θέας και κάθε “παραγωγικής” επιφάνειας. Βασική ιδέα αποτελεί η διαμόρφωση ενός περιβάλλοντος κατάλληλου για κατοίκηση (λαμβάνοντας υπόψη τον παράγοντα άνθρωπο στο σχεδιασμό) κι όχι απλά ενός συνόλου οικοδομών.
Το όραμα της μελέτης είναι να “ωθήσει” την πόλη του Dallas προς το μέλον καθιστώντας την πρότυπο για άλλες πόλεις που παρουσιάζουν παρόμοια προβλήματα βιωσιμότητας.
XERO PROJECT
Ομάδα μελέτης: David Baker and Partners Architects and Fletcher Studio
Η συνοικία “XERO” εστιάζει στην αστική γεωργία και την παραγωγή τροφής. Δημόσιοι οπωρώνες, κήποι για την κοινότητα, ιδιωτικά φυτεμένα “κουτιά”, πάγκοι με τρόφιμα και εστιατόρια που χρησιμοποιούν ότι παράγεται τοπικά διαμορφώνουν το χαρακτήρα της συνοικίας καθιστώντας την πόλο έλξης επισκεπτών.
Η συνεισφορά στην ευρύτερη περιοχή τεκμηριώνεται από την “κάλυψη” του κενού χώρου, τη δημιουργία συνδέσεων με τη γειτονιά, τη βελτίωση των μικροκλιματικών συνθηκών και συνθηκών άνεσης στους γύρω δρόμους και ευρύτερα και τη λειτουργία της συνοικίας ως υπόδειγμα / πρότυπο για την υπόλοιπη πόλη του Dallas.
Οι αυλές του συγκροτήματος έχουν διαφρετικούς προσανατολισμούς βλέποντας στη βόρεια ή στη νότια πλευρά του και αποκτώντας με αυτό τον τρόπο διαφορετικό μικροκλίμα ανάλογα με την εποχή.
Φυτεμένες κάθετες και πλάγιες επιφάνειες αναπτύσσονται από το ύψος του δρόμου μέχρι και τον κήπο στο δώμα και συνεχίζονται στην νότια πλευρά σκιάζοντας τη νότια πλευρά των διαμερισμάτων και τα μεγάλα φυτεμένα πλατώματα.
Το 12όροφο κτίριο χωρίζεται σε τομείς τεσσάρων ορόφων. Οι ένοικοι κινούνται μέσα από μεγάλες φυτεμένες επιφάνειες και μπαίνουν στο διαμέρισμά τους είτε απευθείας ή χρησιμοποιώντας τη σκάλα. Σε αυτά που βρίσκονται στο ανώτερο επίπεδο κάθε τομέα τα υπνοδωμάτια τοποθετούνται στον κάτω όροφο για προστασία από το θόρυβο από τους χώρους διημέρευσης των γειτόνων. Η μεγάλη πλευρά κάθε διαμερίσματος αποτελεί εξωτερικό τοίχο βλέποντας προς την πόλη από τα βόρεια και σε φυτεμένα πλατώματα από τη νότια πλευρά, προσφέροντας στους ενοίκους θέα σε πράσινο, φυσικό φως και διαμπερή φυσικό αερισμό.
Η πόλη του Dallas έχει υψηλή ηλιοφάνεια. Η βροχόπτωση μοιράζεται κατά τη διάρκεια του χρόνου και η συλλογή βρόχινου νερού θα γίνεται χωρίς την ανάγκη μεγάλων διαστάσεων δεξαμενών. Η γεωθερμία είναι το προτεινόμενο σύστημα για θέρμανση / ψύξη.
Οι τεχνικές εξατμιστικού δροσισμού θα συμβάλουν αρκετά στη μείωση της θερμοκρασίας και στην εξοικονόμηση ενέργειας. Η διαμόρφωση φυτεμένων επιφανειών στις οποίες μπορεί κανείς να έχει πρόσβαση πάνω στο κτίριο και στους ακάλυπτους χώρους ενθαρύνει το περπάτημα. Άλλες “πράσινες” στρατηγικές κατάλληλες για το κλίμα του Dallas είναι η σκίαση με κατασκευές και φυτά, ο διαμπερής αερισμός, η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών και θερμοσιφωνικών συστημάτων και η χρήση της γεωθερμίας.